Phishing

Najprostsze i zarazem najłatwiejsze do rozpoznania formy oszustw w wiadomościach przygotowywane są masowo, czasem nawet jednocześnie dla odbiorców w wielu krajach. Stąd, treść takich wiadomości może często zawiera błędne formy językowe, typowe dla tłumaczenia automatycznego lub osoby niewładającej biegle danym językiem.

Należy jednak pamiętać, że w profesjonalnie przygotowanych atakach wiadomość może być napisana przez osobę władającą językiem polskim jako ojczystym, zatem nawet poprawna treść nie powinna przesądzać o jej bezpieczeństwie.

Najczęściej wiadomości phishingowe wysyłane są z darmowych skrzynek pocztowych oraz przejętych przez atakującego kont innych użytkowników. Warto zwracać uwagę na pole “Od:”, identyfikujące nadawcę wiadomości. Jeśli domena (część adresu znajdująca się po ‘@’) nie jest domeną AGH (agh.edu.pl) lub jej poddomeną (adresem, który po swojej lewej stronie ma dodatkowe człony, na przykład cri.agh.edu.pl, chor.agh.edu.pl, open.agh.edu.pl i tym podobne), to należy podejść do takiej wiadomości szczególnie ostrożnie. Tak samo podejrzane powinny wydać się wszystkie wiadomości z darmowych skrzynek pocztowych (jak gmail.com, yahoo.com itp.), skrzynek z innych, zwłaszcza pozaeuropejskich, krajów, a także brak adresu nadawcy w ogóle.

Sprawdzając domenę, dokładnie się jej przyjrzyj. Dobrze przygotowani oszuści zwykle używają adresów z trudnymi do wykrycia “literówkami”. Zdarza się zastępowanie litery „l” cyfrą „1”, a dużej lub małej litery „o” – cyfrą „0”. 

Pamiętaj, że poszczególne człony w adresie zawsze oddzielone są kropkami, a nie innymi znakami, na przykład myślnikami lub znakami podkreślenia. Zatem, przykładowy adres informatyka.agh-edu.pl nie jest własnością AGH (zwróć uwagę na myślnik w środku).

Jeżeli nawet adres odbiorcy zawiera człon agh.edu.pl, ale nie po skrajnie prawej stronie adresu, to taka domena nie należy do AGH i jej użycie prawdopodobnie wiąże się z próbą oszustwa.

Autorom ataków phishingowych zależy na tym, by wzbudzić w użytkowniku niepokój i obawę, że stanie się coś nieprzyjemnego. Dlatego często wykorzystywanym motywem jest ostrzeżenie o braku płatności za jakąś usługę, zablokowaniu konta pocztowego lub złamaniu prawa lub dobrego obyczaju. Atakujący chce, by użytkownik zadziałał jak najszybciej, bez przemyślenia całej sytuacji.

Taka strategia doczekała się nawet specjalnego określenia: FUD (Fear, Uncertanity, Doubt – z ang. strach, niepewność, wątpliwość) i są to techniki często wykorzystywane w propagandzie i dezinformacji.

Pamiętaj, że administratorzy zawsze informują o zbliżających się działaniach (np. niedostępności serwera pocztowego, usunięciu konta z powodu braku potwierdzenia go na następny rok itp.) z odpowiednim wyprzedzeniem i nie jest ich celem straszenie użytkowników.

Zawsze daj sobie czas do namysłu i nie reaguj instynktownie.

Pamiętaj, że administratorzy nigdy nie proszą o podanie w wiadomości e-mail danych dostępowych do konta (loginu, hasła, kodów jednorazowych) oraz innych danych wrażliwych (numeru PESEL, numeru karty płatniczej itp.)

Szczególną uwagę zwróć również na wiadomości, w których znajdują się odnośniki do zewnętrznych stron wymagających logowania. Zazwyczaj przejście do strony z odnośnika nie grozi negatywnymi konsekwencjami, jeśli nie podasz na stronie żadnych danych, ani nie wykonasz żadnych dodatkowych akcji (np. pobierania plików).

Jeśli przejdziesz na stronę z odnośnika, koniecznie zweryfikuj adres tej strony. Domena powinna należeć do AGH (domena to część adresu pomiędzy https:// a następnym ukośnikiem /). Zasady określania tego, czy domena należy do AGH, są takie same, jak w punkcie 2.

Pamiętaj, że odnośnik może w treści wiadomości nie prezentować rzeczywistego adresu strony docelowej. Poniżej przykład odnośnika, który został zastąpiony innym tekstem. Żeby poznać prawdziwy odnośnik, należy najechać na niego myszką. Wtedy w dolnym lewym rogu ekranu pojawi się pasek z rzeczywistym adresem (w przypadku programu Microsoft Outlook pojawi się dodatkowo chmurka z adresem). 

Jeśli adres odbiorcy wiadomości nie jest Twoim adresem lub w ogóle go nie ma, to najprawdopodobniej wiadomość została wysłana z użyciem zautomatyzowanego rozwiązania, a nie przez człowieka. Może to być również efektem błędnej konfiguracji, jednak jest to dosyć częsta sytuacja w wiadomościach będących próbą oszustwa lub wyłudzenia danych.

Pamiętaj, że może być też tak, że wiadomość została wysłana do wielu adresatów w użyciem mechanizmu kopii ukrytej lub “ukryte do wiadomości” (tzw. BCC – od Blind Carbon Copy). Wtedy nie będziesz widział listy odbiorców, a sama wiadomość może być poprawna i nie być próbą oszustwa.